مطالعه‏ای بر روندیابی ماسکینگام در حوضه آبریز سد دز با مدل نرم‌افزاری HEC-HMS
کد مقاله : 1087-IHA (R1)
نویسندگان
سیدحسین مهاجری *1، خاطره اکبری1، مجتبی مهرآئین1، رضا براتی2
1دانشگاه خوارزمی
2آب منطقه ای خراسان رضوی
چکیده مقاله
حوضه آبریز سد دز یک حوضه درجه ۳ از زیرمجموعه‌های حوضه آبریز کارون بزرگ محسوب می‌شود که با توجه به وقوع جریان‌های رخدادی در محدوده سد و سیلاب‌های روی داده در سالیان اخیر در محدوده رودخانه کارون، اهمیت روندیابی آن را چندین برابر کرده است. در این پژوهش با استفاده از الحاقیه های ArcHydro و HEC-GeoHMS در محیط GISاقدام به ایجاد مدل بارش-رواناب در محدوده این حوضه آبریز شده است. در این تحقیق از سه مدل رقوم ارتفاعی با ابعادهای ۱۲، ۳۰ و ۷۰ متری استفاده شد که پس از تهیه مدل خام سه مدل رقوم ارتفاعی متفاوت، در نرم‌افزار HEC-HMS با شرایط مشابه اجرا و ملاک برتری هر مدل تولیده شده، کمترین خطا در گام اولیه بود. . نتایج نشان داد که مدل ۳۰ متری نسبت به دو مدل دیگر خطای کمتری(Nash=-0.079) ارائه داد. در نهایت مدل 30 متری به‌منظور اجرای واسنجی و صحت سنجی در یک دوره تداومی از آمار هیدرومتری انتخاب شد. برتری مدل 30 متری نسبت به مدل با پایه 70 متر از رقوم ارتفاعی، دقت بالاتر ضرایب مدل و همچنین در مقابل لایه 12 متری، کاهش انحراف آماری نتیجه‌گیری شد . بیشترین انحراف روی ضرایب ماسکینگام انجام شد که ضریب K ماسکینگام بیشترین انحراف را بین پارامترهای موجود در تحقیق داشت. در انتها بعد از انجام مراحل واسنجی خطای مدل به حدود 0.05 کاهش پیدا کرد که این امر دال بر مستقل بودن مدل شبیه سازی شده می‌باشد.
کلیدواژه ها
HEC-HMS، DEM، تحلیل حساسیت، مدل بارش-رواناب، مدل رقومی بستر، حوضه آبریز سد دز
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی